Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στην Αρχαία Μεσσήνη
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
5.6.26
«Ορφέας και Ευρυδίκη» – Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ / Εκτόρ Μπερλιόζ
Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής Μουσική Διεύθυνση: Γιώργος Πέτρου
Teresa Iervolino, Μαρία Κοσοβίτσα, Μαριλένα Στριφτόμπολα
Χορωδία Δωματίου Αθηνών
Διεύθυνση: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος
Σάββατο 11 Ιουλίου | 20:30 | Αρχαίο Θέατρο Μεσσήνης
Με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους
Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επιστρέφει στο εντυπωσιακό Αρχαίο Θέατρο της Μεσσήνης, έναν από τους πιο εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας μας, για να παρουσιάσει ένα καλλιτεχνικό γεγονός που αξίζει το ταξίδι. Το Σάββατο 11 Ιουλίου στις 20:30, η μοναδική ατμόσφαιρα του αρχαίου θεάτρου γίνεται το ιδανικό σκηνικό για την όπερα «Ορφέας και Ευρυδίκη» — ένα από τα πιο διαχρονικά και συγκινητικά έργα του λυρικού ρεπερτορίου, από την Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής υπό τον μαέστρο Γιώργο Πέτρου. Στους ρόλους του έργου οι σολίστ Teresa Iervolino, Μαρία Κοσοβίτσα, Μαριλένα Στριφτόμπολα. Συμμετέχει η Χορωδία Δωματίου Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Αγαθάγγελου Γεωργακάτου.
Ο μύθος του Ορφέα υπήρξε κομβικός στην εξέλιξη της όπερας: από την Ευρυδίκη του Jacopo Peri, την πρώτη όπερα που σώζεται, στον Ορφέα του Luigi Rossi, την πρώτη όπερα που παρουσιάστηκε στη Γαλλία, στο μεγαλείο του Ορφέα του Claudio Monteverdi, περνώντας μέσα από την πένα του Joseph Haydn και την κωμική ματιά του Jacques Offenbach, ως τον 20ό αιώνα με τους Hans Werner Henze και Philip Glass.
Τελικά, όμως, ο Ορφέας του Gluck ήταν το έργο που κυριολεκτικά άλλαξε την ιστορία της όπερας: έργο επαναστατικό και ανήσυχο, προϊόν της ιδιοφυΐας ενός δημιουργού που έβλεπε πολύ πιο μπροστά από την εποχή του, ο Ορφέας του Gluck πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1762. Με το έργο αυτό, ο Gluck φέρνει την επανάσταση στον κόσμο της όπερας, αφαιρώντας τα διακοσμητικά στοιχεία που αποσπούν από τη μουσική δραματουργία και, αντλώντας έμπνευση από το παρελθόν, κοιτάζει στο μέλλον του ρομαντισμού, που αναζητά το ανθρώπινο δράμα ως κύρια μορφή μουσικής έκφρασης.
Ο Ορφέας του Gluck γίνεται σύντομα θρύλος, γνωρίζει το θρίαμβο στην παρισινή εκδοχή του το 1774 και επιβιώνει ως μία από τις ελάχιστες όπερες του 18ου αιώνα μέσα στον 19 αιώνα του ρομαντισμού.
Ο Hector Berlioz υπήρξε από πολύ νωρίς ένθερμος θαυμαστής του Gluck. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Gluck ήταν ο λόγος για τον οποίο ο νεαρός Berlioz στράφηκε στη μουσική. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι ο διευθυντής του Théâtre Lyrique του Παρισιού, το 1859, ζήτησε από τον Berlioz να επιμεληθεί μια νέα εκδοχή του Ορφέα, στην οποία τον επώνυμο ρόλο θα ερμήνευε η διασημότερη κοντράλτο της εποχής, η Pauline Viardot. Στη διαδικασία αυτή, εκτός από τον Berlioz και τη Viardot (η οποία συνέθεσε την περίφημη καντέντσα στην άρια “Οbjet de mon amour”) ενεπλάκη και ο νεαρός τότε Camille Saint-Saëns,
εξίσου μέγιστος θαυμαστής του Gluck, ενώ ο 17χρονος τότε Jules Massenet έπαιξε τύμπανα στην ορχήστρα.
H κλασική λιτότητα ντυμένη με το ηχόχρωμα του ρομαντισμού: Ο Berlioz, με απόλυτο σεβασμό στο πρωτότυπο του Gluck, συνδύασε τις δύο αυθεντικές εκδοχές του 1762 και 1774, και εκσυγχρόνισε την ενορχήστρωση χωρίς να αλλάξει το πνεύμα του έργου.
Ο μύθος, γυμνός από περιττά: Ο Ορφέας θρηνεί την αγαπημένη του Ευρυδίκη. Ο Θεός Έρωτας του δίνει μια ευκαιρία: να κατέβει στον Άδη και να τη φέρει πίσω, με τον όρο να μη γυρίσει να την κοιτάξει ως την έξοδο. Η μουσική ακολουθεί την ψυχή του: από τον σπαρακτικό θρήνο “Objet de mon amour”, στη φρίκη των Ερινυών, στη γαλήνη των Ηλυσίων Πεδίων με το περίφημο σόλο φλάουτου, και τελικά στην κορυφαία άρια “J’ai perdue mon Euridice”. Ο Ορφέας λυγίζει, γυρίζει να την κοιτάξει, και η Ευρυδίκη πεθαίνει για δεύτερη φορά.
«Στον Ορφέα κάθε νότα ρωτά το ίδιο πράγμα: μπορεί η τέχνη να νικήσει το θάνατο; Ο Gluck απαντά “Ναι, με την ομορφιά”. Ο Berlioz συμπληρώνει “Όχι, αν ο άνθρωπος δεν μπορεί να πιστέψει”. Ο Ορφέας του Gluck είναι μια όπερα καθαρή σαν μαρμάρινο γλυπτό, αλλά με καρδιά που χτυπά σαν ρομαντική. Λιτή, διαυγής, αμείλικτη. Και όταν ο Ορφέας γυρίζει να κοιτάξει την αγαπημένη του, καταλαβαίνει κανείς γιατί αυτός ο μύθος δεν γερνά ποτέ», λέει ο Γιώργος Πέτρου.
H Teresa Iervolino στο ρόλο του Ορφέα
Η Teresa Iervolino, από τις σημαντικότερες σύγχρονες μεσοφώνους, στο ρόλο του Ορφέα, αναμετράται με το ρόλο που ο Berlioz διαμόρφωσε για τη θρυλική κοντράλτο Pauline Viardot, για πρώτη φορά. Η Iervolino θεωρείται ειδική σε ρόλους μπελκάντο και μπαρόκ, με τακτικές εμφανίσεις στα σπουδαιότερα λυρικά θέατρα του κόσμου: Bayerische Staatsoper, Rome Opera, National Opera Amsterdam, Teatro San Carlo, Rossini Opera Festival, Arena di Verona, Teatro Real de Madrid, Liceu Barcelona, Salzburg Festival, Teatro alla Scala, Opera de Paris.
Στο ρόλο της Ευρυδίκης, η ραγδαία ανερχόμενη σοπράνο Μαρία Κοσοβίτσα, ενώ, στο ρόλο του Έρωτα, η διακεκριμένη σοπράνο Μαριλένα Στριφτόμπολα.
Η Χορωδία Δωματίου Αθηνών, υπό τον Αγαθάγγελο Γεωργακάτο, συνεργάζεται τακτικά με την Καμεράτα και αποτελεί ένα από τα πιο δραστήρια φωνητικά σύνολα της
χώρας, δίνοντας έμφαση στη φωνητική ποιότητα και την ιστορική ερμηνευτική. Τη μουσική προετοιμασία της ανέλαβε ο Μιχάλης Αγγελάκης.
Γιώργος Πέτρου
Έχοντας στο ενεργητικό του μια υποψηφιότητα για Grammy και ένα βραβείο ECHO Klassik, ο Γιώργος Πέτρου έχει διαγράψει λαμπρή διεθνή σταδιοδρομία, και θεωρείται από τους σπουδαιότερους σύγχρονους ερμηνευτές της μουσικής του 18ου αιώνα καθώς και της όπερας της εποχής του μπελκάντο, χάρη στη φαντασία, το δυναμισμό και τη μουσικότητα που διακρίνει τις ερμηνείες του. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε πιάνο στο Ωδείο Αθηνών και συνέχισε στο Βασιλικό Κολέγιο και στη Βασιλική Ακαδημία Μουσικής του Λονδίνου, με υποτροφίες της Βασιλικής Ακαδημίας και του Ιδρύματος Ωνάση. Αρχικά σολίστ πιάνου, μεταπήδησε στη διεύθυνση ορχήστρας. Έχει λάβει τους τιμητικούς τίτλους Chevalier de l’οrdre des Arts et des Lettres από τη γαλλική κυβέρνηση και Associate of the Royal Academy of Music (ARA M) από τη Βασιλική Ακαδημία Μουσικής του Λονδίνου. Από το 2022 είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Φεστιβάλ Χαίντελ του Γκαίττινγκεν. Από το 2020 έως το 2022 διετέλεσε μουσικός διευθυντής της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ. Από το 2012 διευθύνει την Καμεράτα εντός και εκτός Ελλάδας, ενώ ηχογραφεί με τις μεγαλύτερες διεθνείς δισκογραφικές εταιρείες. Εμφανίζεται τακτικά σε σημαντικά λυρικά θέατρα και αίθουσες συναυλιών: Αρένα της Βερόνας, Σκάλα του Μιλάνου, Λα Φενίτσε της Βενετίας, Πετρουτσέλλι του Μπάρι, Όπερες της Ζυρίχης, της Λωζάννης, Κόμισε Όπερ του Βερολίνου, Όπερες της Στουτγάρδης, της Φραγκφούρτης, της Κολωνίας, της Λειψίας, Θέατρο του Καπιτωλίου της Τουλούζης, Βασιλική Όπερα των Βερσαλλιών, Εθνική Όπερα του Ρήνου στο Στρασβούργο, Όπερα της Νορμανδίας στη Ρουέν, Όπερα της Νίκαιας, Βασιλική Όπερα της Σουηδίας, Βασιλική Όπερα της Ολλανδίας, Εθνική Όπερα της Κορέας, Τεάτερ αν ντερ Βην στη Βιέννη, Τεάτρο Ρεάλ της Μαδρίτης, Αίθουσα της Φιλαρμονικής του Έλβα στο Αμβούργο, Θέατρο των Ηλυσίων Πεδίων στο Παρίσι και Παλάου ντε λα Μούζικα της Βαρκελώνης. Εμφανίζεται σε σπουδαία φεστιβάλ: Όπερας Ροσσίνι του Πέζαρο, Πεντηκοστής του Ζάλτσμπουργκ, ΒΒC Proms, Χαίντελ της Χάλλε και της Καρλσρούης, Βάλε ντ’ Ίστρια στη Μαρτίνα Φράνκα.
Συνεργάζεται τακτικά με όλες τις ελληνικές ορχήστρες και με διάσημα σύνολα στο εξωτερικό. Παράλληλα με τη διεύθυνση ορχήστρας, ο Γιώργος Πέτρου έχει αναπτύξει έντονο ενδιαφέρον για τη σκηνοθεσία μουσικού θεάτρου. Έχει σκηνοθετήσει και διευθύνει παραγωγές όπερας, οπερέτας και μιούζικαλ: Ιουστίνος του Βιβάλντι (Λυρικό Θέατρο των Ανακτόρων του Ντρότνινγκχολμ της Στοκχόλμης), Δηιδάμεια του Χαίντελ (Φεστιβάλ Όπερας του Γουέξφορντ), Ιούλιος Καίσαρας του Χαίντελ (Βασιλική Όπερα της Ολλανδίας – Διεθνές Φεστιβάλ του Γκαίττινγκεν), Ιδομενέας του Μότσαρτ, O Βαπτιστικός του Σακελλαρίδη (Θέατρο Ολύμπια), Σεμέλη του Χαίντελ (Θέατρο Ολύμπια – Διεθνές Φεστιβάλ του Γκαίττινγκεν), Sweeney Todd του Σόντχαϊμ, West Side Story του Μπέρνσταϊν, Κiss me Kate του Πόρτερ και Company του Σόντχαϊμ (MMA – Φεστιβάλ Αθηνών). Η όπερα Iούλιος Καίσαρας του Χαίντελ, σε δική του σκηνοθεσία, προτάθηκε από δύο ειδικά έντυπα ως η καλύτερη παραγωγή της χρονιάς στην Ολλανδία, ενώ η σκηνοθεσία του στον Ιουστίνο απέσπασε θριαμβευτικές κριτικές από τον διεθνή Τύπο. Οι ηχογραφήσεις του έχουν λάβει πολυάριθμες διακρίσεις: Diapason d’Or, Gramophone – Editor’s Choice, ECHO Klassik, BBC Music Magazine – Recording of the Month και Διεθνές
Βραβείο του περιοδικού Opera. Πολλές δισκογραφικές δουλειές του θεωρούνται ηχογραφήσεις αναφοράς.
Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής
Από τους πιο δραστήριους φορείς του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, ιδρύθηκε το 1991 από το Σύλλογο Οι Φίλοι της Μουσικής ως μόνιμη ορχήστρα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Αρχιμουσικοί της διετέλεσαν ο Αλέξανδρος Μυράτ (1991-2009), o Σερ Νέβιλ Μάρρινερ (καλλιτεχνικός διευθυντής της το 2000-2001 και επίτιμος πρόεδρός της το 2001-2007) και ο βρετανός μαέστρος Κρίστοφερ Ουόρρεν-Γκρην (2004-2009). Με τον Γιώργο Πέτρου επικεφαλής της Ορχήστρας από το 2012, η Καμεράτα κερδίζει διεθνή αναγνώριση υπό την ονομασία Armonia Atenea. Εμφανίζεται στις σημαντικότερες αίθουσες συναυλιών και στα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα της Ευρώπης: Σκάλα του Μιλάνου, Θέατρο των Ηλυσίων Πεδίων, Αίθουσα Πλεγέλ στο Παρίσι, Βασιλική Όπερα των Βερσαλλιών, Μουζίκφεραϊν και Τεάτερ αν ντερ Βην στη Βιέννη, Θέατρο του Καπιτωλίου της Τουλούζης, Όπερα του Μονπελλιέ, Αίθουσα Μποζάρ των Βρυξελλών, Κονσέρτχεμπαου του Άμστερνταμ, Αίθουσα Τσαϊκόφσκι της Μόσχας, Κοντσέρτχαους του Ντόρτμουντ, Όπερα του Βήσμπαντεν, Μπαρόκ Θέατρο της πόλης του Μπαϋρόυτ, Θέατρο Κυβιγιέ του Μονάχου, Παλάου ντε λα Μούζικα της Βαρκελώνης, Τεάτρο Ρεάλ της Μαδρίτης, Θέατρο Μανοέλ της Μάλτας, Ουίγκμορ Χολ του Λονδίνου, Όπερα της Λωζάννης, Αίθουσα συναυλιών «Τζεμάλ Ρεσίτ Ρέι» της Κωνσταντινούπολης.
Η Ορχήστρα συμμετέχει σε διεθνείς καλλιτεχνικές διοργανώσεις, όπως τα φεστιβάλ: Μπαρόκ του Μπαϋρόυτ, Ζάλτσμπουργκ, «Ενέσκου» στο Βουκουρέστι, «Χαίντελ» της Χάλλε και της Καρλσρούης, «Κλάρα» των Βρυξελλών, Παλαιάς Μουσικής του Ίνσμπρουκ, Όπερα Ράρα της Κρακοβίας, «Γκλουκ» της Νυρεμβέργης, Bάλε ντ’ Ίστρια στη Μαρτίνα Φράνκα της Ιταλίας, καθώς και στον κύκλο συναυλιών La Seine musicale στο Παρίσι, αποσπώντας κάθε φορά διθυραμβικές κριτικές από τον διεθνή Τύπο.
Από το 2012, η Καμεράτα έχει ανεβάσει στη Ελλάδα πάνω από 20 σκηνικές παραγωγές (πολλές σε πρώτη πανελλήνια παρουσίαση), σε συμπαραγωγή με πολιτιστικούς φορείς, όπως το ΜΜΑ, το Φεστιβάλ Αθηνών, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, και σε συνεργασία με κορυφαίους σκηνοθέτες και δημιουργούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι το πρώτο ελληνικό σύνολο που ηχογράφησε για τις σημαντικότερες διεθνείς δισκογραφικές εταιρείες: Deutsche Grammophon, Decca, MDG, Sony, αποσπώντας σημαντικές διακρίσεις: Diapason d’Or, Gramophone – Editor’s Choice (2 φορές), BBC – Recording of the Month, CHOC – Classica, Preis der deutschen Schallplattenkritik, καθώς και το βραβείο για την καλύτερη ηχογράφηση όπερας της χρονιάς από το βρετανικό Opera. Σημαντικό επίτευγμα για την Ορχήστρα αποτελεί επίσης το γεγονός ότι οι θεατές του μουσικού τηλεοπτικού καναλιού Mezzo ψήφισαν την παράσταση Αλέξανδρος του Χαίντελ ως την καλύτερη παραγωγή όπερας του 2012.
Χορηγός: Ίδρυμα Γεωργίου και Βικτωρίας Καρέλια
Με την υποστήριξη: Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου
Ευχαριστούμε
τον Δήμο Μεσσήνης για την υποστήριξη
την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας για την παραχώρηση του Θεάτρου της Αρχαίας Μεσσήνης
το Σωματείο ΔΙΑΖΩΜΑ για τη συνεργασία
την Εταιρεία Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών
Τιμές εισιτηρίων: 20 € (φοιτητές, νέοι έως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ, 65+, πολύτεκνοι) ● 35 € ● 60 €
